Zoem mee met de wereld van bijen
Bijen zijn piepklein, maar ontzettend belangrijk. Zonder bijen geen bloemen, geen fruit en geen groenten. Ontdek hoe een bij leeft, wat jij kunt doen om te helpen, en test wat je hebt geleerd met de quiz!
Het leven van een bij
Een bij begint als een piepklein eitje en verandert in drie stappen helemaal van vorm, voordat ze uitvliegt als volwassen bij.
Ei
De koningin legt een piepklein eitje in een cel van de honingraat.
Larve
Het eitje wordt een larve. Werksters voeren haar dag en nacht met bijenbrood.
Pop
De cel wordt afgesloten met was. Binnenin verandert de larve helemaal van vorm.
Volwassen bij
De bij knaagt zich naar buiten en begint meteen met werken in de korf.
Wat doet een werkster op elke leeftijd?
- Dag 1â3 Cellen schoonmaken
- Dag 4â11 Larven voeren als "kraamhulp"
- Dag 12â17 Was maken en de korf bouwen
- Dag 18â21 Op wacht staan bij de ingang
- Vanaf dag 22 Naar buiten om nectar en stuifmeel te halen
Honing & het imkerjaar
Honing maken is een echt teamwerk. En ook de imker heeft het hele jaar door werk aan de korf â precies zoals bij ons thuis!
Hoe wordt nectar honing?
Nectar verzamelen
Een haalster zuigt met haar tong nectar uit een bloem en slaat dit op in haar honingmaag.
Doorgeven in de korf
Terug in de korf geeft ze de nectar mond-op-mond door aan een andere bij.
Water verdampen
Bijen wapperen met hun vleugels zodat het water uit de nectar verdampt en het dikker wordt.
Opslaan in de raat
De dikke, stroperige honing wordt opgeslagen in een cel van de honingraat.
Verzegelen met was
Is de cel vol? Dan sluiten de bijen hem af met een dun laagje was, zodat de honing goed blijft.
Het jaar van de imker
Een imker volgt het ritme van de seizoenen. Elk seizoen vraagt iets anders van het bijenvolk â en van de imker.
Het volk groeit weer hard na de winter. De imker maakt ruimte in de korf en controleert op ziektes. De eerste voorjaarshoning kan al worden geoogst.
De hoofdoogst! De imker slingert (haalt) de honing uit de raten en houdt het volk in de gaten op de varroamijt, een lastig mijtje.
Het volk wordt voorbereid op de winter. De imker geeft wintervoorraad en het bijenvolk krimpt tot een compacte, warme tros.
De bijen kruipen dicht op elkaar in een "wintertros" om de koningin warm te houden. De imker stoort de korf zo min mogelijk.
Bijensoorten
In Nederland leven meer dan 350 soorten bijen. Hier zijn de drie bekendste groepen.
Honingbij
Leeft in een korf met wel 50.000 bijen. Maakt honing en vertelt met een "wiebeldansje" waar de lekkerste bloemen staan.
Hommel
Dik, harig en traag â daardoor kan de hommel ook bestuiven als het koud of regenachtig is. Leeft in kleinere groepjes van een paar honderd.
Wilde bij
Zoals de metselbij: leeft alleen, maakt geen honing en nestelt in holle plantenstengels of gaatjes in hout. Nederland heeft er honderden soorten van.
Kijkje bij de imker
Deze foto's zijn gemaakt bij onze eigen bijenkasten â zo zien kinderen hoe het er in het echt aan toe gaat.
imker-1.jpg t/m imker-6.jpg â ze verschijnen dan automatisch
in plaats van de placeholders hierboven. Andere bestandsnamen? Pas de src in de
HTML-code aan.
Wat kun jij doen?
Je hoeft geen imker te zijn om bijen te helpen. Deze dingen kan iedereen doen!
Plant bloemen
Kies inheemse bloemen zoals klaver, korenbloem of lavendel. Hoe meer bloemen, hoe meer eten voor bijen.
Bouw een insectenhotel
Holle stengels en houten blokjes met gaatjes zijn een perfect huisje voor wilde bijen.
Zet water neer
Een schaaltje water met steentjes erin, zodat een bij veilig kan drinken zonder te verdrinken.
Geen gif
Vermijd bestrijdingsmiddelen in de tuin. Die zijn schadelijk voor bijen en andere insecten.
Maai minder vaak
Laat een stukje gras of klaver gewoon bloeien in plaats van elke week te maaien.
Blijf rustig
Een bij steekt alleen als ze zich bedreigd voelt. Stilzitten of rustig weglopen is genoeg.
Bloeikalender: altijd een hapje voor de bij
Bijen hebben het lastig: er zijn minder bloemrijke weilanden dan vroeger, en in sommige periodes van het jaar is er bijna niets te vinden. Met de juiste bloemen in jouw tuin of op je balkon help je bijen het hele jaar door aan eten â juist in de stille periodes maakt elke bloem het verschil.
Krokus, sneeuwklokje, wilgenkatjes en viooltjes zijn vaak de allereerste hap na een lange winter.
Lavendel, kattenkruid, klaproos en zonnebloem zorgen voor de drukste bloeitijd van het jaar.
Herfstaster, sedum en klimop bloeien vlak voor de winter â een belangrijke laatste voorraad.
Winterheide, mahonie en hulst bloeien schaars, maar zijn dan ook extra belangrijk.
đĄ Tip: ÊÊn bloeiende plant in elk seizoen is waardevoller dan heel veel bloemen die allemaal tegelijk bloeien.
Bijen tegenkomen: wat nu?
Soms loop je zomaar tegen bijen aan â een zwerm, een steek, of zelfs een indringer. Hier lees je wat je dan het beste kunt doen. Deze tips komen van de Nederlandse Bijenhoudersvereniging (NBV), de landelijke organisatie van imkers.
Je ziet een zwerm bijen
In het voorjaar of de zomer zie je soms een grote klont bijen aan een tak of muur hangen. Dat heet een zwerm. Niet bang zijn: een zwerm is niet gevaarlijk!
- Blijf rustig en kijk van een afstandje.
- Raak de zwerm niet aan en spuit er niets op.
- Vertel het een volwassene.
- Een volwassene kan een imker bellen â die haalt de zwerm op.
Je wordt gestoken
Vervelend, maar meestal niet ernstig. Zo pak je het aan:
- Blijf rustig â wegrennen of slaan maakt het erger.
- Verwijder de angel voorzichtig door te krabben, niet te knijpen.
- Vertel een volwassene dat je gestoken bent.
- Zwelt het heel erg op, of voel je je raar? Ga dan naar de dokter.
Je ziet een Aziatische hoornaar
Sinds een paar jaar leeft er in Nederland ook een indringer: de Aziatische hoornaar. Het is een grote, donkere hoornaar met opvallend gele pootjes, die jacht maakt op bijen bij de korf.
Zie je er eentje? Vertel het een volwassene. Die kan de waarneming melden op waarneming.nl â zo help je mee om de bijen te beschermen!
Bron: Nederlandse Bijenhoudersvereniging (NBV), bijenhouders.nl
Bijenweetjes
Een bij bezoekt honderden bloemen op ÊÊn tochtje, en moet miljoenen bloembezoekjes maken voor een klein potje honing.
Bijen vertellen elkaar met een "wiebeldans" (waggle dance) precies hoe ver en in welke richting de beste bloemen staan.
Een bijenkoningin kan tot wel 2.000 eitjes per dag leggen â meer dan haar eigen gewicht!
Bijen hebben vijf ogen: twee grote en drie kleine op de kruin van hun kop.
Bijen kunnen gezichten herkennen en onthouden, net als mensen.
Bijenwoordenboek
Kom je een lastig woord tegen op de site? Zoek het hier op â handig als je thuis aan papa, mama of opa en oma wilt uitleggen wat je hebt geleerd.
Bestuiving
Wanneer een bij stuifmeel van de ene bloem naar de andere brengt, zodat er nieuwe zaadjes en vruchten kunnen groeien.
Dar
Een mannetjesbij. Hij helpt niet mee met werken in de korf en heeft geen angel.
Honingmaag
Een speciaal zakje in de buik van de bij waarmee ze nectar naar de korf vervoert.
Honingraat
De wand van zeshoekige cellen in de korf, gemaakt van was, waarin bijen honing en eitjes bewaren.
Imker
Iemand die voor bijenvolken zorgt en honing oogst â zoals je juf, meester of iemand in je familie!
Koningin
De enige vrouwelijke bij in de korf die eitjes legt.
Korf
Het huis van een bijenvolk.
Larve
Het stadium na het ei: een klein wormachtig diertje dat door de werksters wordt gevoerd.
Nectar
Een zoet vocht dat bloemen maken om bijen te lokken.
Pop
Het stadium waarin de larve in een afgesloten cel verandert in een volwassen bij.
Stuifmeel
Het gele poeder van een bloem, ook wel "pollen" genoemd. Bijen gebruiken het als voedsel.
Varroamijt
Een piepklein beestje dat op bijen leeft en ze ziek kan maken. Imkers houden dit goed in de gaten.
Werkster
Een vrouwelijke bij die alle klusjes in en om de korf doet â schoonmaken, voeren, bouwen, bewaken en halen.
Wiebeldans
Een dansje waarmee een bij aan andere bijen laat zien waar lekkere bloemen te vinden zijn.
Wintertros
De dichte bal die bijen in de winter vormen om samen warm te blijven.
Zwerm
Een grote groep bijen die met een nieuwe koningin op zoek gaat naar een nieuw thuis.
Bijenquiz
15 vragen, van makkelijk tot moeilijk. Speel alleen in je eigen tempo, of speel klassikaal op het digibord.
Oefenen in eigen tempo
Doorloop de vragen rustig zelf, met uitleg bij elk antwoord.
Klassikaal spelen (beamer)
Groot scherm met tijdsdruk en gekleurde antwoordvakken â speel als klas, de leerkracht houdt de stand bij.
Bijenfilmpjes
Een paar leuke, betrouwbare filmpjes over bijen â stuk voor stuk gemaakt voor kinderen. Handig om samen in de klas te bekijken, of thuis nog eens terug te kijken.
Het Klokhuis: Bijen
Wat is het verschil tussen een hommel en een bij? Hoe zit een bijenkorf in elkaar, en wat gebeurt er als een bij steekt?
âļ Bekijk het filmpje Groep 3-5Wilde bijen
Honingbijen wonen met een heel volk samen. Wilde bijen leven juist alleen. Ontdek het verschil.
âļ Bekijk het filmpje Groep 1-5Hoe maken bijen honing?
Bijen zijn echte teamplayers: samen zorgen ze stap voor stap voor de lekkerste honing.
âļ Bekijk het filmpje Groep 1-5Bijen doen de kwispeldans
Bijen gebruiken de zon als kompas en dansen om andere bijen de weg naar de beste bloemen te wijzen.
âļ Bekijk het filmpje Groep 3-8Waarom zijn bijen nuttig?
Bijen maken niet alleen honing â ze bestuiven ook onze groente en fruit. Zonder bijen geen appeltaart!
âļ Bekijk het filmpje Groep 1-5Huisje Boompje Beestje: Bijen
Raaf wil per se honing uit de bijenkast halen. Bij een echte imker leert hij hoe het eigenlijk moet.
âļ Bekijk het filmpjeFilmpjes via Schooltv.nl (NTR) â een betrouwbare bron voor het basisonderwijs.
Voor de juf of meester
Geef je een les of gastles over bijen? Deze site is vrij te gebruiken als basis voor je verhaal: het levenscyclus-overzicht, de soortenvergelijking en de klassikale quiz kun je zo op het digibord laten zien.
Onderstaande werkbladen sluiten aan bij de site en zijn per leeftijdsgroep uitgewerkt, met een apart lesplan en antwoordblad voor de leerkracht.
Over B4Beez
Deze website is een initiatief van B4Beez Brianne van Ingen â een bijenzaak die zich inzet voor bijen en bijeneducatie. Als imker neemt zij al jaren kinderen, scholen en volwassenen mee in de fascinerende wereld van bijen, met gastlessen, workshops en een kijkje in de bijenkast.
"Zoem mee!" is ontstaan vanuit die passie: een gratis, laagdrempelige manier om kinderen ook buiten de les om te blijven prikkelen over bijen, natuur en waarom we er zuinig op moeten zijn.
Meer weten over B4Beez, of een gastles boeken voor jouw klas? www.b4beez.nl | info@b4beez.nl